Homunculi: Te vai noa ra anei te mau “taata iti” o te alchemy tahito?

Homunculi alchemy

Ko te tikanga o te mahi alchemy i hoki mai ki nga wa onamata, engari ko te kupu ake no te timatanga o te rau tau 17. I ahu mai i te reo Arapi kimiya me te kupu Pahia o mua ko al-kimia, te tikanga "te toi whakawhiti konganuku"—arā, ko te huri i tētahi whakarewa ki tētahi.

The Alchemist in Search of the Philosophers Stone
The Alchemist in Search of the Philosophers Stone na Joseph Wright o Derby, inaianei kei Derby Museum and Art Gallery, Derby, UK © Image Source: Wikimedia Commons (Rohe Public)

I roto i nga whakaaro matū, ko nga konganuku he ahua tino pai e tohu ana i nga ahuatanga taketake o nga mea katoa. He whai hua ano—ka taea e nga tohunga rongoa te huri i nga konganuku turanga penei i te rino, te mata ranei hei koura, hiriwa, parahi ranei ma te whakaranu ki etahi atu matū ka whakamahana ki te ahi.

I whakaponohia e nga kaiparapara e whakaatu ana enei mahi i tetahi mea mo te ahua o te matū: Ko te mata i whakaarohia he ahua pouri o Saturn; Rino, Mars; Te parahi, Venus; me etahi atu. Ko te rapu mo te "elixir of life" kei te haere tonu i tenei ra i waenga i nga tohunga koiora me nga tohunga hangarau koiora e ngana ana ki te mohio ki te pakeke o nga pūtau me nga rauropi.

I tetahi wa ko Paracelsus tetahi tohunga tohunga o nga tau waenga i whakapono ka taea te hanga he "kararehe whai whakaaro", he tangata ranei, i kiia e ia he Homunculus. E ai ki a Paracelsus, "Kei a Homunculus nga peka me nga ahuatanga katoa o te tamaiti i whanau i te wahine, engari he iti ake."

Homunculus i te Kunstkammer i te Württemberg State Museum, Stuttgart
Homunculus i te Kunstkammer i te Württemberg State Museum, Stuttgart © Image Credit: Wuselig | Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

He maha nga iwi o te Tawhito, mai i Haina ki Kariki tawhito, i heke ki Ihipa i te wa o te Kariki. I muri mai, i te waenganui o te rautau 12, i whakahokia mai ki Uropi na roto i nga whakamaoritanga reo Latino o nga tuhinga Arapi.

E wha nga whainga matua o te alchemy. Ko tetahi o enei ko te "whakawhitinga" o nga metara iti ki te koura; ko tetahi ki te whiwhi i te "Elixir of Long Life", he rongoa hei whakaora i nga mate katoa, ahakoa te kino rawa atu (mate), ka roa te ora mo te hunga e kai ana.

Ka taea e nga whainga e rua te whakatutuki ma te whiwhi i te Kohatu Tohutohu, he matū miiharo. Ko te kaupapa tuatoru ko te hanga oranga tangata hangai, te homunculus.

He kairangahau e tohu ana ko te Elixir of Long Life he matū i hangaia e te tinana o te tangata ake. Ko te puna o tenei taonga e kiia nei ko "Adrenochrome" he repe adrenaline mai i te tinana tangata ora. He tohutoro ano mo tenei taonga ngaro i roto i nga tikanga a Tai Chi Chuan.

Elizabeth Báthory Te Tatau Mate Toto
Te whakaahua a Elizabeth Báthory na te kaitoi a Zay © Whakaahua Puna: Wikimedia Commons (Public Domain)

Ko Elizabeth Báthory, te Kaute Toto rongonui, he wahine rangatira Hungarian no te rau tau 17, nana i patu te maha o nga kotiro kotiro (e 600 nga korero), ehara i te mea na te whakamamae noa ia ratou, engari ma te tango i o ratou toto hei kai me te kaukau kia mau tonu ai tona taiohitanga.

Ka puta tuatahi te kupu homunculus i roto i nga tuhinga matū i kiia na Paracelsus (1493 – 1541), he rata me te tohunga philosopho Swiss-Tiamana, he tangata hurihuri i tona wa. I tana mahi “De natura rerum” (1537), he waahanga o tana tikanga mo te hanga homunculus, i tuhia e ia:

“Kia pupuhi te huero o te tangata ko ia anake ki roto i te kukama hiri me te pirau teitei rawa atu o te venter equinus [hamuna hoiho] mo nga ra e wha tekau, kia ora ra ano, ka neke, ka ohooho, ka kitea ngawari. …Ki te mea inaianei, i muri i tenei, ka whangaia i ia ra, i ia ra, i runga i te tupato me te tupato ki te toto tangata… ka waiho hei kohungahunga pono, ora tonu, me nga wahi katoa o te tamaiti i whanau i te wahine; engari he iti rawa atu.”

Ko nga ahua o te homunculi i roto i te purapura.
Ko nga ahua o te homunculi i roto i te purapura. © Image Credit: Wellcome Images | Wikimedia Commons (CC NA 4.0)

He toenga ano o nga tuhinga o nga tau waenga kua ora mai ki tenei ra kei roto nga kai hei hanga homunculus, he mea tino rerekee.

He huarahi kee hei hanga i te homunculus, engari karekau he ahua pohehe, he pohehe ranei penei i enei. Ma te hohonu atu ki roto i nga mahi makutu, ko te hanganga o enei taniwha ka nui ake te hikaka me te pohehe, tae noa ki te waahi ko te hunga i timata te tino mohio ki nga korero.

Ko te whakairo o Homunculus i te rau tau 19 mai i Goethe's Faust
Ko te whakairo o Homunculus i te rau tau 19 mai i a Goethe's Faust © Whakaahua: Wikimedia Commons (Public Domain)

Whai muri i te wa o Paracelsus, ka puta tonu te homunculus i roto i nga tuhinga matū. Ko Christian Rosenkreutz “Marena matū” (1616), hei tauira, ka mutu ki te hanga i te ahua tane me te wahine e kiia nei ko te Homunculi takirua.

Ko te kupu whakataurite e whakaatu ana ki te kaipanui ko te tino whainga o te alchemy ehara i te chrysope, engari ko te whakatipuranga horihori o nga ahua tangata.

I te tau 1775, ko Kaute Johann Ferdinand von Kufstein, me Abbé Geloni, he tohunga Itariana, e kiia ana i hanga kotahi tekau nga homunculi me te kaha ki te kite i nga mea kei te heke mai, i puritia e von Kufstein ki roto i nga ipu karaihe i tana whare Masonic i Vienna.

He pononga tino whai hua a Homunculi, kaore e kaha ki te tutu tinana anake, engari ki te maha o nga mana makutu.

I roto i te nuinga o nga wa, he pononga pono te homunculi, ahakoa ko te patu i runga i te whakahau mena ka whakahau te kaiparapara. Engari, he maha nga korero mo nga kaiparapara e mahi poauau ana i o raatau hanganga, tae noa ki te wa ka huri te homunculus ki tona rangatira i te waa tino pai, ka mate, ka kawe mai ranei i nga aitua nui ki o ratau oranga.

I tenei ra, karekau he tangata e tino mohio mena i noho tonu a Homunculus. Ko etahi e whakapono ana na te ruānuku, na te tohunga makutu ranei i hanga, ko etahi e kii ana na te whakamatautau a te kaiputaiao porangi kua he.

He maha nga kitenga o Homunculus i roto i nga tau, ahakoa i enei ra. Ko etahi e kii ana he rite te ahua ki te tangata iti, ko etahi e kii ana he kararehe, he taniwha ranei. E ai ki te korero he tino tere, he kaikawe hoki, he ngawari ki te piki i nga pakitara me nga tuanui.

E kiia ana he tino mohio a Homunculus, he kaha ki te korero ki te tangata. E ai ki te korero he tino poauau, he pai ki te purei tangata.

I te mutunga o nga korero, kaore he huarahi e tino mohio ai mena kei te noho a Homunculus. He mea ngaro tonu tona oranga. Heoi ano, ko te whakaaro o te hanga poipoipo i te tangata kua whakapoapoatia e te tangata mo nga rau tau, a kua whakahihiko etahi o nga kaiputaiao ki te ngana ki te hanga i taua momo hanga.

Na, ahakoa kei te noho tonu te Homunculus, he tino whakamere te whakaaro, a tera pea ka noho taua mea hanga ki tetahi waahi o te ao; a ko nga korero me nga kitenga o ratou i roto i nga tau ka mau tonu pea.

Tuhinga o mua
vikings visby karu arotahi

Ko nga Viking Lenses: I hangaia e nga Vikings he telescope?

Tuhinga Panuku
Mata o Harakbut – te kaitiaki tawhito o te taone wareware o El Dorado? 1

Mata o Harakbut – te kaitiaki tawhito o te taone wareware o El Dorado?