He kaipuke Viking nui hou i kitea e te radar i Øyesletta, Norway – he aha te mea kei raro i te whenua?

He kaipuke Viking nui hou i kitea e te radar i Øyesletta, Norway – he aha te mea kei raro i te whenua?
I kitea e te rangahau he maha nga urupa urupa me te urupa poti tuatahi (porowhita ki waenganui) ka kitea i Kvinesdal. © Image Credit: Jani Causevic, Norwegian Institute for Cultural Heritage Research.

Ko nga rangahau o tata nei ma te whakamahi i te radar uru whenua (GPR) i te uru o Norway i kitea he kaipuke o te wa o Viking kua tanumia ki raro i te whenua i Øyesletta, i Kvinesdal.

He kaipuke Viking nui hou i kitea e te radar i Øyesletta, Norway – he aha te mea kei raro i te whenua?
I kitea e te rangahau he maha nga urupa urupa me te urupa poti tuatahi (porowhita ki waenganui) ka kitea i Kvinesdal. © Image Credit: Jani Causevic, Norwegian Institute for Cultural Heritage Research.

I te taha o te maha o nga patu, te pahua, me etahi atu taonga, ka mau te kaipuke i nga toenga o tetahi rangatira Norse tawhito. Kei te taha tata, ko nga toenga o nga poupou e tohu ana i nga ahua wairua o nga whare roa e rua. He nui pea nga mohiotanga e pa ana ki nga tikanga hanga kaipuke tawhito tae atu ki nga tikanga nehu a Norse.

Ko tenei kitenga whaipara tangata he mea tino nui, ehara i te mea ko te nehunga kaipuke Viking he mea rerekee engari na te mea ko Kvinesdal i mua te waahi o tetahi o nga waahi urupa nui rawa atu i mohiotia mai i te Iron Age me te Viking Age i te tonga katoa o Norway.

I kitea te kaipuke tawhito, e ai ki nga tohunga whaipara tangata mai i te Norwegian Institute for Cultural Heritage Research (NIKU), i te wa e whakahaerehia ana e nga kairangahau nga rangahau matawhenua i runga i te waahi hei waahanga o te kaupapa hanga huarahi E39 i arahina e Nye Veier. Ko te whakahuahua o te kaipuke ka tino kitea i roto i nga whakaahua radar, e porohitatia ana e nga toenga o te awaawa e karapoti ana i tetahi puranga urupa.

Na nga kaiparau a nga kaiahuwhenua i turaki te puranga tanumanga i nga rau tau ki muri, a ka whakakiia te awaawa huri noa ki te oneone. Heoi, he nui ake te makuku o te oneone makuku atu i te whenua huri noa, he rereke te whakaata o te radar. Ko te putanga o nga whakaahua radar he tohu tino pai mo te whaipara tangata o Viking Age: he takere o te kaipuke i roto i te porowhita. Ko te kaipuke Gjellestad, te nehua nui rawa atu o te kaipuke Norse kua kitea, i tu i roto i te rangahau radar 2018 me te ahua rerekee.

Te ahua nei kua pakaru nga pito e rua o te kaipuke, tera pea na te kotahi mano tau o te parau. Heoi, ko te ahua o te nuinga o te takere kei te pai te ahua. Ko nga whakaahua radar he tino taipitopito mo nga tohunga whaipara tangata ki te mohio ki te keel (he rakau rakau roa hei tuara o te kaipuke) me nga papa tuatahi e rua i tetahi taha. Ko te ahua kei waenganui i te 8 me te 9 mita (26 ki te 30 putu) te roa o te kaipuke, i runga i te roa o te keel.

I te matenga o tetahi rangatira rangatira Viking, ka tanumia ia ki runga kaipuke. Ko tenei ko te utaina o te tupapaku ki runga i te kaipuke Viking, ka rere ki te moana, katahi ka tahuna te kaipuke Viking ki te ahi. Ka taea e te tangata te mataki i te mura o te ahi e kanikani ana i runga i te rangi i a ratou e awhi ana i te toa toa e haere ana ki te ao.

I runga i nga tikanga o enei ra, he ahua kino nga tangihanga a Viking, engari he tikanga whakamiharo. Ko nga tikanga nehu a Viking ko te tahuna o nga kaipuke me te mahi i nga tikanga uaua o nehe.

Heoi, ko tenei momo nehu he mea rahui mo nga kapene kaipuke, mo nga Vikings rangatira, me te hunga whai rawa. Ko nga kaipuke o Old Norse he maha nga marama ki te hanga, karekau e moumou mena he take pai, he taumata rangatira ranei.

Ko tetahi atu mea ko te Viking i tahuna, i te mea he mahi noa tenei puta noa i nga tau tuatahi o te Viking Age. I muri mai, ka horahia nga pungarehu ki nga moana. Ko nga mahi tahu ahi te nuinga o nga tanumanga kua kitea puta noa i te ao Viking.

Ko nga kitenga whaipara tangata, penei i te kaipuke ataahua a Gokstad Viking i keria mai i te 1880, e whakaatu ana i etahi atu tirohanga mo te ao Viking. I te whakatuwheratanga me te tirotirohia e nga tohunga te urupa i te tau 2007, i taea e matou te ako atu mo te tangata i kiia ko tetahi o nga Vikings tino rongonui o Norway–ko te Gokstad Viking Chief me tana kaipuke whawhai whakamiharo.

I hangaia te kaipuke Gokstad i te 850, i te wa o te wa o Viking. I aua ra, he nui te tono mo nga kaipuke ka taea te mahi i nga momo kaupapa, a ko te kaipuke Gokstad he tino pai ki te whakamahi mo nga momo haerenga, tae atu ki nga whakaeke a Viking, te torotoro, me te hokohoko.

Ka taea te whakatere waka ma te tere me te hoe. Kei ia taha o te kaipuke 16 nga poka hoe e waatea ana hei whakamahi. 34 nga tangata i hiahiatia mo te katoa o nga kaihoe, ko nga kaihoe, ko nga kaiarataki, ko te kaitutei.

He purongo whakaihiihi mo nga kaipuke urupa o Viking Age kua hurahia ki Sweden me Norewei i nga tau tata nei. Ko te kitenga o te nehunga kaipuke nui a Gjellestad Viking i Norway i etahi tau ki muri ka whai waahi ahurei ki te wheako i te ao ma nga kanohi o nga Vikings.

I kitea e nga tohunga whaipara tangata mai i te Norwegian Institute for Cultural Heritage Research (NIKU) te whakamahi i te hangarau i hangaia e te Ludwig Boltzmann Institute for Archaeological Prospection and Virtual Archeology (LBI ArchPro). I muri mai, ka whakamahia e nga kaiputaiao nga hangarau hou ki te hanga i tetahi haerenga mariko whakamiharo o te waahi tanumanga kaipuke o Gjellestad Viking, ka taea e nga kaimakitaki te wheako i te ahua o nga wa o mua.

He mea whakatenatena te kitenga o te radar i Øyesletta, a ko te tumanako a nga kairangahau ka taea e ratou te keri me te wetewete i nga taonga o te kaipuke Viking. Kia tutuki i a raatau tenei, ka ako taatau mo te poti me tona hitori. Tera pea ka kitea ano nga toenga o tetahi Rangatira Viking.

Tuhinga o mua
I mua i nga whakamaumaharatanga o Stonehenge, ka whakamahia e nga kaiwhaiwhai nga waahi noho tuwhera 1

I mua i nga whakamaumaharatanga o Stonehenge, ka whakamahia e nga kaiwhaiwhai nga waahi noho tuwhera

Tuhinga Panuku
Ko te waahi whaipara tangata i Borgund i muri i te taenga mai o Herteig, 1954

Ko te kainga Viking kua ngaro a Borgund me ona taonga 45,000 i huna ki te papa o raro i tirotirohia e nga tohunga.