I te 3,000 mita te teitei, nga taonga ngaro i kitea i nga urupa Inca onamata i Ecuador

I te 3,000 mita te teitei, nga taonga ngaro i kitea i nga urupa Inca onamata i Ecuador 1
Ko nga toenga, mai i nga rautau e rima, i kitea i Mulaló, tetahi o nga pariha tuawhenua tekau o te canton Latacunga, i te teitei 2,900 mita. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

Ko te kitenga o nga angaiwi tekau ma rua i roto i te "mara" Inca i Latacunga, i te ngakau o Ecuador, ka marama ki nga whakamahinga me nga huarahi o te ao i roto i te wa haangai a-iwi o Andes, na nga mahi rangahau puta noa i tenei wa ano i poipoihia e nga korero o mua. .

I te 3,000 mita te teitei, nga taonga ngaro i kitea i nga urupa Inca onamata i Ecuador 2
Ko nga toenga, mai i nga rautau e rima, i kitea i Mulaló, tetahi o nga pariha tuawhenua tekau o te canton Latacunga, i te teitei 2,900 mita. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

I te tiimata te mahi ka kitea nga toenga tangata o nehe ana ka mauria mai te roopu whaipara tangata mo te kaupapa whakaoranga, ka huraina e raatau etahi angaanga i te whenua. Engari ko nga toenga angaiwi o te hunga i noho tata ki te 500 tau ki muri he waahanga noa iho o te korero. Ko etahi taonga rereke e kitea ana i te urupa Inca onamata kua hangaia he panga hou mo nga kaimatai whaipara hei whakamatautau.

Te kitenga i Mulaló

Ko nga toenga, mai i nga rautau e rima kua hipa, i kitea i Mulaló, tetahi o nga pariha tuawhenua tekau o te canton Latacunga, i te teitei o te 2,900 mita, i roto i te mahi whakaora whaipara i tiimata i te wa e hangai ana he taika wai mo te whakainu.

Ko te kitenga he i roto i te "mara" Inca i Latacunga, i te ngakau o Ecuador © EFE / Byron Ortiz / Mulaló - Kaupapa Archeological Salatilín
Ko te kitenga he i roto i te "mara" Inca i Latacunga, i te ngakau o Ecuador © EFE / Byron Ortiz / Mulaló - Kaupapa Archeological Salatilín

"He tohu te koha nui na te mea ko tenei waa motuhake he waa mahi noa iho, mai i te tirohanga o te hitori." e ai ki a Esteban Acosta, te tohunga whaipara tangata hei whakahaere i te mahi. He wa neke atu i te 100 tau ka toro atu mai i te 1450 ki te 1540, ka kapi i te whakawhiti a te koroni mai i te Wā Inca Tuhinga o mua te koroni Paniora.

Nga taonga pohehe

Kua tutuki nga kairangahau i taua whakatau i runga i etahi o nga ipu uku o te ahurea Inca, engari ka puta ano te ripeka Karaitiana me te reta "W". Kaore tetahi e mohio he aha te korero a te "W" - he ingoa? he waahi? he ahua whakapaipai noa iho ranei? "Kare tenei momo whakapaipai i kitea i mua, e whakaaro ana tatou no te wa mai i te whakawhiti a te Koroni Paniora," Hei ki ta Acosta.

I roto i etahi atu taonga, ko te aríbalos, he momo peera me tona kaki roa, me te putunga koeko i whakamahia ki te mahi chicha, i kitea he inu tuku iho. Ko etahi ipu "ipurau" mai i tera waa kua kitea, kaore he kakau, i whakamahia hei inu, hei karaihe.

I kitea hoki e ratou nga aríbalos, e mohiotia ana i mua ko "macka" "puyñun" ranei e whakamahia ana hei whakamahi i te chicha, he inu tawhito (EFE / Byron Ortiz / Mulaló Archaeological Project - Salatilín).
I kitea hoki e ratou nga aríbalos, e mohiotia ana i mua ko te "macka" me te "puyñun" a ka whakamahia hei whakamahi i te chicha, he inu tawhito. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

"Kare tenei momo whakapaipai i kitea, e whakaaro ana matou no te whakawhiti a te Koroni Paniora i tenei ra," Ka kii a Acosta. Ko te tumanako ia, i muri i te wetewete i te whare taiwhanga, ka maarama te kitenga ki nga korero mo "te ahua o te noho a te tangata i tera waa", na te mea ko nga korero nui mo enei ahurea he hitori engari kaore he whaipara.

Ko etahi ipu "ipurau" mai i tera waa kua kitea, kaore he kakau, i whakamahia hei inu, penei i te karaihe. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín
Ko etahi ipu "ipurau" mai i tera waa kua kitea hoki, kaore he kakau, i whakamahia hei inu, penei i te karaihe. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

I te kawanatanga o Cotopaxi, i kitea ai te kitenga i tetahi tuawhenua i te hohonu o te mita, he maha ano nga waahi whaipara, tae atu ki te pakitara Inca i puta ai nga whakawakanga. Te vai atoa ra te tahi atu mau nunaa no te mea «hou te mau Inca, i ora na te panzaleos, ”I whakamarama ia mo tetahi ahurea mai i Quito, i te raki, tae atu ki Tungurahua, i te tonga.

He kooti Inca tapawhā

He iti nei te tahua a-motu mo te rangahau whaipara tangata, i tenei wa ko te koromatua o Latacunga, ko Byron Cárdenas, nana i tuku te kaupapa tuatahi ki te hitori me te utu i a Acosta ki te tiimata i nga mahi hohonu.

Ko te kitenga tuatahi (ko te angaanga me te kaipuke) i puta i te tau 2019 i roto i te rangahau tuatahitanga, i puta ai te kupu whakahau mo te mahi nui-nui i mua i te hanga i te taawai waipuke i tonoa e te taupori neke atu i te tekau tau.

I te 3,000 mita te teitei, nga taonga ngaro i kitea i nga urupa Inca onamata i Ecuador 3
Ko nga toenga, mai i nga rautau e rima, i kitea i Mulaló, mai i te koororo tapawha 13 ki te 7 mita Inca marae. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

"I kitea e matou he kooti Inca tapawhā e 13 mita te rawhiti me te hauauru me te 7 mita ki te raki-tonga, he whenua me te paru e hono ana te turanga," i whakamarama te kairangahau.

Ko nga "mara" a Inca he hanga tawhito (ko etahi rangahau he mano nga tau i mua atu) i waiho hei turanga hanganga mo nga whare me nga paa. Ko etahi tauira o era e kitea ana puta noa i te rohe o Andean.

Engari kaore i rite ki nga waahi takutai, i te waahi teitei o nga Andes i hangaia ki te kohatu. I tenei keehi, i whakamarama a Acosta, kei te ngaro pea nga poraka na te mea "I haria ratau ki te hanga whare, me te iti noa o nga turanga i toe."

I te papa i kitea i Mulaló, tekau nga angaiwi 12 i kitea he tino kino na te paanga o te wai, engari i muri i te wetewete i nga taiwhanga ka whakamahia mena ka kitea he rite ano te roopu whanau kaore ranei.

Ko nga toenga, mai i nga rautau e rima, i kitea i Mulaló, tetahi o nga pariha tuawhenua tekau o te canton Latacunga, i te teitei 2,900 mita (EFE / Byron Ortiz / Mulaló Archaeological Project - Salatilín).
I te papa i kitea i Mulaló, 12 nga angaiwi i kitea he tino kino na te kaha o te ngaru wai. © EFE / Byron Ortiz / Kaupapa Archeological Mulaló - Salatilín

"Ko te mea kei te pai ake ko nga niho o te nuinga katoa," I whakanuihia e Acosta nga mea ka taea te tuwhera mo nga rangahau a-ira me nga tikanga a-taiao.

Ko etahi o nga whakatau i roto i tenei waahanga ako tuatahi ko nga angaiwi mai i te wa ano, i waenga i te 50 me te 100 tau, engari ko nga whakamatautau DNA anake ka taea te whakau i te hononga whanau i waenga i nga taangata kua kitea, o raatau taane me o raatau tau.

Ko tetahi atu mea kua aro nui mai te mowhiti ki tetahi o nga angaiwi. E kii ana a Acosta, kaore ia i te tino mohio he aha ona waahanga, engari "Kaore he parahi, he metara ranei e mohiotia ana" ana kei te mohio ia kaore i te hono atu ki te ahurea Inca onamata.

E whakapono ana a Acosta ma te tirotirohia o nga kitenga ka kitea he taunakitanga whaipara hou mo te ahuatanga o te oranga i te wa o te raupatu Paniora me te whakawhiti ki te mana koroni i tenei rohe. He mea nui tenei na te mea ko te nuinga o nga korero e waatea ana mo te wa whakawhiti mai i nga rauemi o mua.

Tuhinga o mua
kohao pango supermassive

Te ngaro i te poka pango 10 piriona nga waa neke atu i te Ra

Tuhinga Panuku
Vimana

Vimanas: te manureva tahito o te Atua