Ọkụ Gris: Kedu ka ngwa agha nzuzo nke mbibi nke alaeze Byzantine si arụ ọrụ?

A na-ekwu na mmiri mmiri dị omimi enweghị ike imenyụ ozugbo ọ malitere ire ọkụ; na ịbanye na mmiri mere ka ọkụ na-ere ọkụ ọbụna karịa.
Ihe atụ nke ọkụ Gris gbara ndị Arab na Constantinople, narị afọ nke asaa OA.
Ihe atụ nke ọkụ Gris gbara ndị Arab na Constantinople, narị afọ nke asaa OA. © iStcok

A maara Alaeze Ukwu Byzantium nke ọma maka ụlọ ụka ndị mara mma, ihe ịchọ mma ndị mara mma, na ichekwa ihe ọmụma oge ochie. Otú ọ dị, alaeze ukwu a nwekwara òkè dị mkpa n'akụkọ ihe mere eme nke agha. Karịsịa, ndị Byzantine mepụtara ụdị ngwa ọgụ ọhụrụ na nke dị elu nke a maara dị ka ọkụ Gris. Ọ bụ ezie na ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme ka na-arụrịta ụka kpọmkwem otú nkà na ụzụ a si arụ ọrụ, ihe si na ya pụta bụ ngwá agha na-agba ọkụ nke gbanwere agha ruo mgbe ebighị ebi.

"Ụgbọ mmiri ndị Rom na-agbapụ ụgbọ mmiri ndị ọzọ" - Ụgbọ mmiri Byzantium na-eji ọkụ Gris na-ebuso ụgbọ mmiri nke onye nnupụisi ahụ Thomas the Slav, 821. Ihe atụ nke narị afọ nke 12 sitere na Madrid Skylitzes.
"Ụgbọ mmiri ndị Rom na-agbapụ ụgbọ mmiri ndị ọzọ" - Ụgbọ mmiri Byzantium na-eji ọkụ Gris na-ebuso ụgbọ mmiri nke onye nnupụisi ahụ Thomas the Slav, 821. Ihe atụ nke narị afọ nke 12 sitere na Madrid Skylitzes. © Wikimedia Commons

Na mmalite narị afọ nke isii OA, Alaeze Ukwu Byzantium adịlarị dị ka obere ike na-eto eto na mpaghara ọwụwa anyanwụ Mediterranean. Ka ọtụtụ iri afọ nke esemokwu ha na ndị Sassanid ha na-emegide n'ebe ọwụwa anyanwụ na n'ebe ugwu gasịrị, Otú ọ dị, ihe na-aga ịka njọ maka Constantinople na ndị bi na ya - ndị agha ndị iro siri ike wakporo ha ugboro ugboro.

Na 572 OA, nnukwu ụgbọ mmiri sitere na arch-nemesis nke Constantinople—Alaeze Ukwu Peasia—gbaba n'Ọnụ Mmiri Bosphorus wee malite ọkụ ụgbọ mmiri ọ bụla bịara n'ụzọ ya ọkụ. Nnọchibido ahụ were ọnwa abụọ ruo n’ikpeazụ, otu onye ọkụ azụ̀ n’ógbè ahụ nwere obi ike aha ya bụ Niketas duru ndị ọkụ azụ ibe ya gaa agha megide ụgbọ mmiri ndị iro ndị bu ite jupụtara na mmiri na-ere ọkụ bụ́ ndị ha pụrụ ịtụba ndị iro ha mgbe ha rutere nso, ma nọrọ n’ebe dị anya. Oge a bụ otu n'ime ọtụtụ mgbanwe mgbanwe na akụkọ ihe mere eme Byzantine.

Otu narị afọ ka e mesịrị, mgbe mbụ Arab nnọchibido nke Constantinople malitere na 674-678 OA, ndị Byzantine ji ngwá agha na-agbapụta agbagọ nke a maara dị ka “Ọkụ Gris” gbachiteere obodo ahụ. Ọ bụ ezie na a na-eji okwu ahụ bụ́ “ọkụ Gris” mee ihe n’ọtụtụ ebe n’asụsụ Bekee na ọtụtụ asụsụ ndị ọzọ kemgbe Agha Ntụte, e ji aha dịgasị iche iche mara ihe ahụ n’ebe ndị Byzantine, gụnyere “ọkụ oké osimiri” na “ọkụ mmiri.”

Ihe atụ nke ọkụ Gris gbara ndị Arab na Constantinople, narị afọ nke asaa OA.
Ihe atụ nke ọkụ Gris gbara ndị Arab na Constantinople, narị afọ nke asaa OA. © iStcok

Ọkụ Gris bụ isi ka e ji agba ọkụ n'ụgbọ mmiri ndị iro site n'ebe dị anya. Ikike ngwá agha ahụ nwere ịgba n’ime mmiri mere ka ọ dị ike karị ma bụrụ nke pụrụ iche n’ihi na ọ gbochiri ndị iro ha ịgbanyụ ọkụ n’oge agha ụgbọ mmiri.

Ọ ga-ekwe omume na ịbanye na mmiri mere ka ọkụ ọkụ ahụ ka njọ. E kwuru na ozugbo mmiri mmiri ahụ dị omimi malitere ire ọkụ, ọ gaghị ekwe omume imenyụ. Ngwá agha a na-egbu egbu nyere aka zọpụta obodo ahụ ma nye Alaeze Ukwu Byzantium aka n'ebe ndị iro ya nọ ruo afọ 500 ọzọ.

Iji cheirosiphon ("aka-siphon"), ọkụ ọkụ na-ebugharị, ejiri site n'elu akwa na-efe efe megide nnukwu ụlọ. Ìhè sitere na Poliorcetica nke dike nke Byzantium.
Iji cheirosiphon (“aka-siphon”), ọkụ ọkụ na-ebugharị ebugharị, ejiri site n'elu akwa na-efe efe megide nnukwu ụlọ. Ìhè sitere na Poliorcetica nke dike nke Byzantium. © Wikimedia Commons

Ndị Byzantium, dị ka ndị na-agba ọkụ ọgbara ọhụrụ, e kwuru na ha arụwo nozzles ma ọ bụ siphn n'ihu ụfọdụ n'ime ụgbọ mmiri ha iji wụsa ọkụ Gris n'ụgbọ mmiri ndị iro. Nke ka njọ bụ na ọkụ ndị Gris bụ ngwakọta mmiri nke rapaara n'ihe ọ bụla ọ metụtara, ma ọ bụ ụgbọ mmiri ma ọ bụ anụ ahụ mmadụ.

Ọkụ Grik dị irè ma dị egwu. A na-ekwu na ọ na-eme mkpọtụ na-ebigbọ na nnukwu anwụrụ ọkụ, dị ka ume dragọn.

A na-ekwu na Kallinikos nke Heliopolis bụ onye mepụtara ọkụ Grik na narị afọ nke asaa. Dị ka akụkọ ifo si kwuo, Kallinikos ji ihe dị iche iche nwale tupu ya edozi nchikota zuru oke maka ngwa agha. E nyere eze ukwu Byzantine usoro ahụ.

N'ihi na ọ nwere ike imebi ihe, a na-echekwa usoro ngwá agha ahụ nke ọma. Ọ bụ naanị ezinụlọ Kallinikos na ndị ọchịchị Byzantine mara ya ma na-ebufe ya site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ.

Grenade seramiiki jupụtara na ọkụ Gris, nke caltrops gbara ya gburugburu, narị afọ nke 10-12, National Historical Museum, Athens, Greece.
Grenade seramiiki jupụtara na ọkụ Grik, nke caltrops gbara ya gburugburu, narị afọ nke 10-12, National Historical Museum, Athens, Greece. © Ebe E Si Nweta Foto: Badseed | Wikimedia Commons

Ọbụna mgbe ndị mmegide nwetara ọkụ Gris, ha enweghị ike ịmegharị nkà na ụzụ ahụ, na-egosipụta ịdị irè nke ụzọ a. Otú ọ dị, nke a bụkwa ihe mere na akụkọ ihe mere eme ji chefuo usoro maka ịmepụta ọkụ Gris.

Ndị Byzantine na-ekesa usoro nke ime ọkụ Grik nke mere na onye ọ bụla metụtara ya maara naanị otu esi eme akụkụ ụfọdụ nke usoro nhazi nke ha mere. Emebere usoro ahụ iji gbochie onye ọ bụla ịmara usoro nhazi ahụ dum.

Nwa eze Byzantine na ọkọ akụkọ ihe mere eme Anna Komnene (1083-1153 OA), dabere na ntụnye aka na akwụkwọ ntuziaka ndị agha Byzantine, na-enye nkọwa akụkụ nke uzommeputa maka ọkụ Greek n'akwụkwọ ya bụ The Alexiad:

“A na-eji nkà ndị a na-eme ọkụ a: Site na pine na ụfọdụ osisi ndị na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, a na-anakọta resin na-ere ọkụ. A na-eji sọlfọ na-ete nke a ma tinye ya na tubes nke ahịhịa amị, a na-afụkwa ya site na ndị ikom na-eji ya eme ihe ike na ume na-aga n'ihu. Mgbe ahụ, n'ụzọ dị otú a, ọ na-ezute ọkụ n'ọnụ ọnụ wee nweta ìhè wee daa dị ka oké ifufe na-enwu n'ihu ndị iro."

Ọ bụ ezie na ọ dị ka akụkụ dị mkpa nke nhazi nhazi, usoro nhazi akụkọ ihe mere eme ezughị ezu. Ndị ọkà mmụta sayensị nke oge a nwere ike ịmepụta ihe dị ka ọkụ Grik ma nwee otu ihe onwunwe, ma anyị agaghị ama ma ndị Byzantines ji otu usoro ahụ.

Dị ka ọtụtụ akụkụ nke teknụzụ ndị agha Byzantium, nkọwa zuru oke nke ntinye ọkụ Gris n'oge nnọchibido nke Constantinople adịghị edekọ nke ọma, ma dabere na nkọwa ndị na-emegiderịta onwe ha site n'aka ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme nke oge a.

A na-arụrịta ụka kpọmkwem ụdị ọkụ Gris, yana aro gụnyere ya bụ ụfọdụ ụdị ihe ọkụ na-ere ọkụ nke sitere na sọlfọ, ihe na-ere mmanụ ọkụ / naptha na-ere ọkụ, ma ọ bụ ihe mmiri na-ere ọkụ. Ihe ọ bụla ọ bụ, a na-eji ọkụ Grik eme ihe n'ụzọ bụ isi dị ka ngwa agha mmiri dị ike, ma dị irè nke ukwuu n'oge ya.

Nkeji edemede
Agartha subterranean mmepeanya Richard Byrd

Agartha: Ọ bụ mmepeanya nke dị n'okpuru ala nke akọwara n'ihe odide oge ochie ọ̀ dị adị?

Next edemede
Achọpụtara nkume dị ijeri afọ 4 site na Ụwa n'ọnwa: Gịnị ndị ọkà mmụta sayensị na-ekwu? 1

Achọpụtara nkume dị ijeri afọ 4 site na Ụwa n'ọnwa: Gịnị ndị ọkà mmụta sayensị na-ekwu?