Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 1

Nekhen bụ obodo na-ekwo ekwo n'akụkụ ọdịda anyanwụ nke osimiri Naịl nke dị n'Ijipt oge ochie, ogologo oge tupu e wuo pyramid. A na-akpọ ebe ochie ahụ Hierakonpolis, nke pụtara Grik "Obodo nke Hawk," mana a mara ya ugbu a dị ka Kom el-Ahmar.

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 2
Ihe atụ nke na-egosi mkpọmkpọ ebe nke Nekhen/Hierakonpolis oge ochie malite na 1802. © Ebe E Si Nweta Foto: British Museum

N'ezie, Nekhen bụ saịtị dị mkpa maka ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme na-achọ ịghọta mmalite nke usoro ndị eze ndị Ijipt mepere anya, na ọ bụ saịtị ndị Ijipt kacha buru ibu nke ekpugherebeghị. Ihe fọdụrụ n'onwe ya sitere na 4000 ruo 2890 BC.

Dị ka njem Hierakonpolis siri kwuo, "N'oge ọ kacha elu, n'ihe dị ka 3600-3500 BC, Hierakonpolis ga-abụrịrị otu n'ime, ma ọ bụghị ya, nnukwu obodo mepere emepe n'akụkụ osimiri Naịl, mpaghara mpaghara ike na isi obodo nke alaeze mbụ." Obodo ahụ mechara bụrụ ebe okpukpere chi falcon bụ́ Horus, otu n’ime chi ndị kasị pụta ìhè na pantheon ndị Ijipt oge ochie, n’ihi na e chere na ndị Fero bụ ngosipụta nke chi ahụ n’ụwa.

Dị ka akọwara n'akwụkwọ akụkọ banyere òtù nzuzo nke Horus, “Ndị bi na Nekhen kwenyere na eze na-achị bụ ngosipụta nke Horus. Mgbe Narmer, bụ́ onye ọchịchị sitere na Nekhen e weere dị ka onye na-emekọ ihe nke Ijipt, nwere ihe ịga nke ọma n’ịchịkwa ma Upper na Lower Egypt, echiche a nke Fero dị ka ngosipụta elu ala nke Horus nwetara mkpa mba.”

Nchọpụta Nekhn (Hierakonpolis)

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 3
Ihe oyiyi ọla kọpa nke Pepi I na obere ihe oyiyi nwa ya nwoke na Egypt Museum na Cairo. Ebe E Si Nweta Foto: Wikimedia Commons

Ebe ahụ abụrụla isiokwu nke ihe karịrị otu narị afọ nke nyocha ihe ochie, bụ nke ka na-aga n'ihu taa na njem Hierakonpolis, bụ nke na-ekpughere nchọpụta ọhụrụ. Ebu ụzọ kwuo ebe ahụ na 1798 mgbe Vivant Denon nyochara mpaghara ahụ dịka akụkụ nke njem Napoleon na Egypt.

Ọ bụ ezie na ọ ghọtaghị ihe ebe ahụ pụtara, o sere ihe osise ya gosiri mkpọmkpọ ebe nke otu ụlọ nsọ ochie dị n’ihu. N'ịgbaso njem njem ọnwa isii ya, o bipụtara ihe ndekọ ya, Voyage Dans la Basse et Haute Egypte (1802).

Ọ bụ ezie na ndị ọbịa ndị ọzọ hụrụ irighiri ihe na mpaghara ahụ, ọ bụ Flinders Petrie, bụ onye tọrọ ntọala Akaụntụ Nnyocha Ijipt, zigaara JE Quibell ka ọ gbalịa igwu ebe ahụ na 1897. N'agbanyeghị eziokwu ahụ bụ na e bupụworị ebe ahụ, ha malitere igwu ala na ebe ahụ. ihe a maara ugbu a dị ka "Nbizi nke predynastic kasịnụ ka dị."

A kwatuola ụlọ nsọ nke Denon gosipụtara ọtụtụ afọ gara aga, mana n'oge a na-egwupụta ugwu, Quibell chọtara ihe pụrụ iche: ihe oyiyi okpukpe ọla edo na ọla kọpa nke Horus bụ chi falcon n'okpuru mkpọmkpọ ebe nke ụlọ nsọ brik.

Ihe sochiri nke a bụ nchọta ihe oyiyi nke Eze Pepi, nke nwere ihe oyiyi yiri nke nwa ya nwoke bụ Eze Merenre, nke a na-egosipụta ugbu a na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie Egypt dị na Cairo.

Nchọpụta Nekhn dị ịrịba ama

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 4
Ụfọdụ n'ime ihe Nekhn achọpụtara mgbe achọpụtara saịtị ahụ. Ebe E Si Nweta Foto: Wikimedia Commons

Njem Hierakonpolis multidisciplinary malitere na 1967 ma na-aga n'ihu taa. Ndị ọkà mmụta ihe ochie achọpụtala ihe dị iche iche e nwere n’obodo ochie a, malite n’ihe owuwu ụlọ na mkpọmkpọ ihe mkpofu ruo n’ebe okpukpe na okpukpe dị iche iche, ebe a na-eli ozu, ebe a na-eli ozu, na obí eze ndị oge ochie.

Ha gwupụtala ebe a na-eme mmanya na ebe a na-emepụta ite ihe, yana ihe akaebe nke ụlọ anụ ọhịa ma ọ bụ ụmụ anụmanụ, gụnyere agụ iyi, enyí, adaka, agụ, hippos, na ndị ọzọ, yana ili anụmanụ n'ime ili ma ọ bụ nso nso.

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 5
Ịse eserese eserese n'ime ili T100 na Hierakonpolis (Nekhen), kwenyere na ọ bụ ihe atụ mbụ nke mgbidi ili ndị Ijipt. Ebe E Si Nweta Foto: Wikimedia Commons

Ka ndị nchọpụta na-abanyekwu n'ime mkpọmkpọ ebe ahụ, ha achọpụtala ihe ndị dị ka ihe oyiyi ọdụ́, isi nwanyị, ihe ọkpụkpụ nkume, ihe mkpuchi seramiiki, ceramics, ihe oyiyi lapis lazuli, na ihe oyiyi terracotta.

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 6
Achọpụtara Palette Narmer na Nekhen. © Ebe E Si Nweta Foto: Ngalaba Ọhaneze

Palette nke Eze Narmer (lee foto dị n'elu) bụ otu n'ime ihe ndị kachasị mkpa achọpụtara na Nekhen ruo taa, malite na oge mmalite Dynastic ihe dịka 3100 BC. Achọpụtara ya n'afọ ndị 1890 n'ime ebe a na-edebe ụlọ nsọ Nekhn ma nwee ihe odide hieroglyphic nke ekwenyere na ọ so na "akwụkwọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị mbụ na akụkọ ihe mere eme."

Dị ka ụfọdụ ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme si kwuo, ihe odide ndị a na-egosi njikọ nke Upper na Lower Egypt. Ọ bụ otu n'ime ihe ngosi mbụ nke eze Ijipt, nke ndị nchọpụta kwenyere na ọ bụ Narmer ma ọ bụ Menes. Nchọpụta ọzọ dị ịrịba ama bụ ili ahụ e sere ese, bụ́ nke a chọtara n'ime ọnụ ụlọ olili na Nekhen n'etiti 3500 na 3200 BC.

Ebe Predynastic na-apụta site na ájá: Nekhen, obodo Hawk 7
Ihe mkpuchi brik nke a na-akpọ "ebe e wusiri ike" na Hierakonpolis, nke a makwaara dị ka Nekhen, malite n'ihe dịka 2700 BC. Ebe E Si Nweta Foto: flicker

A na-ese mgbidi ili a, na-eme ka ọ bụrụ ihe atụ kasị ochie nke mgbidi ndị Ijipt e sere ese nke a maara ruo taa. Tebụl ahụ na-egosi usoro olili nke nwere ihe atụ nke ụgbọ mmiri ahịhịa amị Mesopotemia, mkpara, chi na anụmanụ.

Nleta Nekhn (Hierakonpolis)

N'ụzọ dị mwute, ụlọ ọrụ ahụ emegheghị ọha na eze. Ndị chọrọ inyocha ihe fọdụrụ na Nekhen ga-ebu ụzọ nweta ikike site na Ministry of Tourism and Antiquities. Iji ghọta ebe a pụrụ iche, gụpụta nchoputa kachasị ọhụrụ nke njem Hierakonpolis mere.

Nkume a-aza

Na adreesị email gị agaghị bipụtara. Chọrọ ubi na- *

Nkeji edemede
Achọtara ihe ochie 'mgbochi ike ndọda' nke amaghị ebe ọ si enweta ozugbo n'akụkụ Oké Osimiri Baltic Anomaly 8

Achọtara ihe ochie 'mgbochi ike ndọda' nke amaghị ebe ọ si enweta ozugbo n'akụkụ Oké Osimiri Baltic Anomaly

Next edemede
Echiche nke paleocontact: mmalite nke echiche ndị na-enyocha mbara igwe oge ochie 9

Echiche nke paleocontact: mmalite nke echiche ndị na-agụ elu igwe oge ochie